De winst kan groot zijn, zo beweert een internationaal onderzoeksteam dat een overzichtsstudie van de literatuur uitvoerde en 22 onderzoeken evalueerde waaraan in totaal meer dan 1.620.000 mensen deelnamen. En dat zonder zware zweterige workout in de sportschool.

Mensen die slechts 2,5 uur per week matig sporten (30 minuten per dag, vijf dagen per week) verlagen hun risico op een voortijdig overlijden met 19 procent. Wie zijn wekelijkse aantal uren beweging weet te verhogen tot 7 uur reduceert het risico nog eens met 24 procent. ‘Gewoon naar de winkels lopen of de kinderen naar school brengen is al voldoende om het leven te verlengen,’ zegt hoofdonderzoeker James Woodcock.

Bron: Int J Epidemiol, 2010; doi: 10.1093/ije/dyq104

De appelbes (Aronia) zit boordevol met antioxidanten en wordt als extract in voedingssupplementen gebruikt maar is ook in de vorm van sap verkrijgbaar in sommige reformzaken of bij de biologische boer. Hij reguleert de gewichtstoename, het bloedsuikergehalte en het insulinegehalte van het bloed, zo is uit onderzoek gebleken. Het supplement waarmee het onderzoek werd uitgevoerd heet Cellberry en wordt op de markt gebracht door Integrity Nutraceuticals. Het is alleen getest op proefratten, maar de onderzoekers vertrouwen erop dat bij mensen soortgelijke gunstige effecten zullen optreden.

Bron: Proceedings of the Experimental Biology 2010 meeting in Anaheim, CA op 24-28 april 2010

Hoewel de onderzoeken waaruit dit blijkt slechts verkennend waren en in reageerbuizen of muizen hebben plaatsgevonden, zijn de resultaten veelbelovend.

Onderzoekers van de Ohio State University ontdekten dat I3C de groei van borstkankercellen kan remmen en waarschijnlijk kan het ook andere vormen van kanker bestrijden, zoals prostaatkanker, leverkanker, dikke-darmkanker en non-Hodgkin-lymfoom. Misschien kan het zelfs de ziekte van Alzheimer keren.

Ongeveer de helft van alle borstkankerpatiënten, met name diegenen bij wie de ziekte tot een levensbedreigend stadium is gevorderd, heeft een abnormaal hoog gehalte van een fosfatase-molecuul waarvan wordt aangenomen dat het samenhangt met de ziekte. I3C kan deze moleculen afbreken en de kanker stoppen.

BRON: Cancer Prev Res, 2010; 3: 818-828

De grootste risicoreductie werd gevonden bij theedrinkers. Wie drie tot zes koppen per dag consumeerde bleek een risicovermindering van 45 procent te hebben ten opzichte van diegenen die geen thee of slechts één kopje per dag dronken. Maar van iets goeds kunt u ook te veel krijgen, zo blijkt uit het feit dat wie meer dan zes koppen per dag dronk slechts 36 procent risicovermindering had.

Ook koffiedrinkers hadden een verminderd risico op hartziekten, al was het effect minder ingrijpend. Wie twee tot vier koppen koffie per dag dronk had een risicovermindering van 20 procent ten opzichte van diegenen die geen of slechts één kop per dag dronken, of meer dan vier koppen per dag.

BRON: Arterioscler Thromb Vasc Biol, 2010; doi: 10.1161/ATVBAHA.109.201939

Het nitraat in dit sap blijkt het actieve ingrediënt te zijn dat leidt tot een lagere bloeddruk. Dat gebeurt doordat het gehalte stikstofmonoxide in het bloed wordt verlaagd.

De Engelse onderzoekers, van verschillende instituten in Londen, Plymouth en Exeter, zeggen dat slechts 250 ml bietensap per dag genoeg is om de bloeddruk te verlagen en dat die hoeveelheid voldoende is om zelfs een verhoogde bloeddruk te verlagen.

BRON: Hypertension, 2010; doi: 10.1161/HYPERTENSIONAHA.110.153536

De flavonolen in donkere chocolade maken de slagaderen gezonder en dit blijkt met name effectief te werken bij mensen met hoge bloeddruk ofwel hypertensie. De onderzoekers maken uit hun meta-analyse van alle relevante onderzoeken van 1955 tot 2009 op, dat door bijna dagelijks een kleine hoeveelheid chocola te eten na vijf jaar het gemiddelde risico op een hartaanval en hartziekten met 20 procent is afgenomen.

BRON: BMC Medicine, 2010; 8: 39; doi 10.1186/1741-7015-8-39

Dit OM3 Emotional Balance visoliesupplement bleek te helpen bij 432 patiënten met een ernstige unipolaire depressie die niet op een andere manier middels reguliere behandeling verholpen werd en niet gereageerd had op antidepressiva. De patiënten kregen dit natuurlijke supplement acht weken lang in een dosis die overeenkomt met 1050 mg EPA en 150 mg DHA per dag.

Dit onderzoek, uitgevoerd door onderzoekers van het ziekenhuis van de universiteit van Montreal, bevestigt eerdere bevindingen waaruit viel op te maken dat mensen met een tekort aan meervoudig onverzadigde vetzuren, zoals die in visolie, meer risico lopen op een depressie.

BRON: J Clin Psychiatry, 2010; doi: 10.4088/JCP.10m05966blu

De gemoederen raken flink verhit bij het spannende nieuws dat nieuwe studies aantonen dat curcumine – het gele pigment in geelwortel (ook wel kurkuma of koenjit) – in staat kan zijn om artritis en spijsverteringsproblemen te verzachten en zelfs kanker te genezen. Ondanks het feit dat het meeste onderzoek tot nu toe bestond uit reageerbuistesten of dierexperimenten, is er een groeiend aantal klinische onderzoeken met mensen die erop duiden dat curcumine een veilige en effectieve behandeling is voor een heel scala van chronische aandoeningen.

Kanker

Onderzoekers van het Cork Cancer Research Centre in Ierland hebben aangetoond dat curcumine veelbelovend lijkt bij zowel het voorkomen als het behandelen van slokdarmkanker. Dit is een aandoening die steeds meer voorkomt en een slechte prognose heeft. In het laboratorium bleek curcumine binnen 24 uur slokdarmkankercellen te lijf te gaan¹. Andere studies tonen aan dat curcumine ook werkt tegen andere soorten kankercellen, zoals van de borst, pancreas, maag en darm^2,3. Bij dieren heeft curcumine een impact op alle drie de stadia van kankerontwikkeling: eerste aanleg, ontwikkeling en voortgang⁴. Alhoewel deze resultaten mogelijk niet van toepassing zijn op mensen, zijn de voorlopige testen bij kankerpatiënten veelbelovend. In een proefonderzoek kregen 15 patiënten met vergevorderde darmkanker dagelijks een supplement van geelwortel (dat gelijkstond aan 36-180 mg curcumine) gedurende maximaal vier maanden. Vijf patiënten zagen een stabilisering van hun toestand, terwijl een zelfs tekenen van kankerregressie vertoonde⁵.

Spijsverteringsstoornissen

Curcumine kan helpen bij maagdarmklachten zoals maagzuurbranden, Helicobacter pylori infectie, maagzweer, prikkelbare-darmsyndroom, ziekte van Crohn en colitis ulcerosa⁴.

In een klinisch onderzoek werd aan 25 patiënten met een maagzweer dagelijks vijf keer 600 mg curcumine gegeven gedurende 12 weken. Bijna de helft van hen had na vier weken geen maagzweer meer, en tegen het einde van de studie was de maagzweer verdwenen bij 76%⁶.

In een gerandomiseerd gecontroleerd klinisch onderzoek verging het patiënten met colitis ulcerosa die curcumine namen (1g tweemaal per dag) naast de conventionele farmacotherapie beter dan  degenen die een placebo namen naast de conventionele behandeling⁷.

Artritis

In een klinisch vooronderzoek bleek 1200 mg/dag curcumine effectief verbetering te geven van gezwollen gewrichten, ochtendstijfheid en de wandeltest bij patiënten met reumatoïde artritis. Deze bevindingen werden gestaafd door bewijs in het laboratorium en bij proefdieren^4,8.

In een ander gerandomiseerd gecontroleerd klinisch onderzoek bleek geelwortelextract (50 mg/capsule) in combinatie met andere plantaardige middelen en zink werkzaam bij artrose door een significante vermindering van de pijn en andere lichamelijke beperkingen⁹. Omdat de behandeling bestond uit een combinatie van verschillende stoffen is het niet zeker welke rol curcumine speelde bij deze verbeteringen.

Ziekte van Alzheimer

Steeds meer onderzoeken geven aan dat curcumine zelfs patiënten met de ziekte van Alzheimer kan helpen. Bij proefdierexperimenten waren zelfs lage doses in staat om amyloïde plaques in de hersenen – een kenmerk van deze ziekte – significant te doen afnemen en cognitieve tekorten zoals een aangetast geheugen te verbeteren¹⁰.

Deze resultaten zijn echter mogelijk niet van toepassing op mensen. Toch komt de ziekte van Alzheimer veel minder voor in India dan in de Westerse wereld. Dit kan te verklaren zijn door de grotere consumptie van currygerechten, die curcumine bevatten. Belangrijk is dat onderzoekers een link hebben gevonden tussen het eten van kerrie en cognitieve functies. In een studie met meer dan 1000 oudere Aziaten scoorden zij die ‘af en toe’ en ‘vaak of erg vaak’ kerrie aten beter op cognitieve testen dan zij die deze specerij ‘zelden of nooit’ aten¹¹.

Ontstekingsremmende werking

Curcumine kan ook werkzaam zijn tegen oedeem, alvleesklierontsteking, oogproblemen zoals uveïtis, en zelfs obesitas en diabetes type 2^4,12. Wat deze aandoeningen gemeen hebben is ontsteking – en curcumine is een krachtige ontstekingsremmer. Zo is aangetoond dat curcumine even effectief is als de ontstekingsremmende medicijnen hydrocortison en fenylbutazon^13,14.

Het feit dat curcumine ook antioxidante en antimicrobiële eigenschappen heeft kan de veelbelovende effecten bij een breed scala van ziekten verklaren. Er zijn weliswaar meer onderzoeken bij mensen nodig maar toch heeft dit kruidige bestanddeel reeds bewezen een van de veiligste en sterkste ziektebestrijders te zijn die Moeder Natuur ons te bieden heeft.

Joanna Evans

¹Br J Cancer, 2009; 101: 1585-1595
²Int J Oncol, 2009; 35: 867-872
³Anticancer Res, 2001; 21: 873-878
⁴Altern Med Rev, 2009; 14: 141-153
⁵Clin Cancer Res, 2001; 7: 1894-1900
⁶Southeast Asian J Trop Med Public Health, 2001; 32: 208-215
⁷Clin Gastroenterol Hepatol, 2006; 4: 1502-1506
⁸Int J Mol Med, 2007; 20: 365-372
⁹J Ethnopharmacol, 1991; 33: 91-95
¹⁰Curr Alzheimer Res, 2005; 2: 131-136
¹¹Am J Epidemiol, 2006; 164: 898-906
¹²Endocrinology, 2008; 149: 3549-3558
¹³Int J Clin Pharmacol Ther Toxicol, 1986; 24: 651-654
¹⁴J Ethnopharmacol, 2007; 112: 292-299

In een klein voorbereidend onderzoek onder 21 opgenomen Alzheimerpatiënten met matig tot ernstige ziekteverschijnselen had appelsap een uitgesproken effect, volgens de verzorgers van de patiënten. Dagelijks slechts twee glazen van 120 ml gaf na een maand grote verbeteringen in de mate van angst, onrust en waanbeelden. In het algemeen meldden de verzorgers een significante afname met 27 procent van gedrags- en psychotische symptomen, zo bleek uit de gespecialiseerde vragenlijsten.

BRON: Am J Alzheimers Dis Other Demen, 2010; 25: 367-371

Dit magische stofje heeft de naam HAMLET gekregen: Human Alpha-lactalbumin Made Lethal to tumour cells. Het bestaat uit een eiwit en een vetzuur (lipide). Bij een klinisch onderzoek bleken mensen met blaaskanker dode kankercellen te gaan uitscheiden wanneer ze dit stofje namen.

Deze ontdekking is gedaan door onderzoekers van de Universiteit van Gothenburg in Zweden. Zij twijfelen echter nog of HAMLET wel van nature in de moedermelk aanwezig is of pas ontstaat wanneer de melk zich mengt met het zuur in de maag van de baby.

BRON: PloS ONE, 2010; 5: e9384; DOI: 10.1371/journal.pone.0009384

Risicoverlagend voor kanker

Aan groente en fruit in het algemeen wordt al een verlaging van het risico op kanker toegedicht, maar tomaten lijken de kroon te spannen.

In een van de grootste onderzoeken tot dusver vonden Harvard wetenschappers dat mannen die veel tomaten aten, 35 procent minder kans op prostaatkanker hadden. Dat gold ook als de tomaat verwerkt was in bijvoorbeeld pizza’s, ketchup en tomatensaus. Voor agressieve vormen van prostaatkanker geldt zelfs een verlaging van meer dan 50 procent¹.

Dat werd bevestigd in andere studies^2,3, waarin ook de heilzame werking bij vrouwen werd aangetoond. In een onderzoek bij Braziliaanse vrouwen die regelmatig tomaten aten bleek borstkanker significant minder vaak voor te komen dan normaal⁴. Vrouwen in de VS die veel gekookte tomaten aten, hadden een lager risico op beenmergkanker⁵ en zowel mannen als vrouwen hadden daardoor tot wel 50 procent minder kans op nierkanker⁶.

Hiermee is natuurlijk niet bewezen dat tomaten kanker kunnen voorkómen, maar wetenschappers vermoeden dat het krachtige antioxidante bestanddeel lycopeen verantwoordelijk is voor dit anti-kankereffect. In een Fins onderzoek kwam een sterk verband naar voren tussen het lycopeengehalte in het bloed en het percentage kankergevallen bij mannen⁷. Lycopeen blijkt het risico op kanker van prostaat, longen, bloed, maag en darmen te verkleinen⁸. Het zou een aanvulling kunnen vormen op de behandeling van kwaadaardige tumoren (gliomen) van de hersenen of het ruggenmerg⁹.

Het meeste onderzoek is gedaan naar het effect bij prostaatkanker, tot dusver met gemengd resultaat. Bij een overzichtsonderzoek bleek dat in zes van de acht studies werd geconstateerd dat naarmate de lycopeen-inname toenam het PSA (het prostaat specifiek antigeen dat kan wijzen op prostaatkanker) -gehalte daalde. Ook bevatte het onderzoek aanwijzingen dat lycopeen de groei van prostaatkanker vertraagt en symptomen als pijn en urinewegproblemen kan verminderen¹⁰.

Uit dieronderzoek blijkt dat het effect van alleen lycopeen minder heilzaam is dan dat van de hele tomaat. Dat wijst erop dat de werking niet alleen op lycopeen berust, maar op de combinatie van meerdere bestanddelen¹¹.

Preventie van hartziekte

De tomaat zou ook beschermen tegen hartziekte, wereldwijd nog steeds doodsoorzaak nummer een. In een onderzoek onder bijna 40.000 vrouwen bleek het eten van veel tomatenproducten het risico op hartziekte met 30 procent te verlagen en dat op een hartaanval zelfs met 60 procent¹². Uit een ander onderzoek bij vrouwen kwam een verband tussen lycopeengehalte in het bloed en risico op hartziekte naar voren; naarmate het lycopeengehalte steeg daalde het risico¹³. Bij mannen vonden Finse wetenschappers deze omgekeerde relatie tussen bloedlycopeengehalte en atherosclerose (dichtslibbende aderen)¹⁴.

Er is zelfs bewijs gevonden dat tomaten werken tegen een al bestaande hartziekte. Een kortdurende behandeling met lycopeenrijk tomatenextract had een verlagend effect op de bloeddruk bij hogebloeddrukpatiënten^15,16.

In Taiwan werd aan proefpersonen zes weken lang 40 mg lycopeen per dag gegeven in de vorm van verse tomaten, tomatensap of een lycopeendrank. Bij meting van het bloedlipidengehalte na afloop zagen de onderzoekers, dat bij degenen die verse tomaten en tomatensap hadden gekregen zowel het gehalte aan triglyceriden als het LDL (het ‘slechte’ cholesterol) was gezakt en dat het (‘goede’) HDL cholesterol was gestegen. Tot hun verrassing was geen verandering van betekenis te zien bij de proefpersonen die een lycopeendrank kregen, een bewijs te meer dat de hele tomaat de voorkeur verdient boven een supplement met alleen lycopeen¹⁷.

Nog meer voordelen

Nog een positieve eigenschap van tomaten is dat ze blijken te helpen tegen huidbeschadiging door de zon. In een Duitse studie werden negen gezonde vrijwilligers die tien weken lang 40 gram tomatenpuree aten (dat ongeveer 16 mg lycopeen bevat) in combinatie met 10 gram olijfolie, vergeleken met een controlegroep die alleen olijfolie kreeg. Vervolgens werd de conditie van de huid bekeken vóór en na blootstelling aan kunstmatig UV licht (ultraviolet). Daarbij viel op dat de groep die tomatenpuree kreeg 40 procent minder roodheid (erytheem) vertoonde dan de controlegroep¹⁸.

In een andere studie van hetzelfde onderzoeksteam bleek extra tomatenextract, tomatensap of alleen lycopeen elk op zich te beschermen tegen zonnebrand door UV straling, maar lycopeen bleek het minst effectief van de drie. In de groep die extra tomatenextract kreeg en in die met extra tomatensap verminderde de roodheid van de huid met respectievelijk 38 en 48 procent; in de lycopeengroep was dat slechts 25 procent. Ook hier is de conclusie dat we beter de hele vrucht kunnen eten dan alleen een enkel bestanddeel daarvan¹⁹.

Behalve zonnebrand bestrijden tomaten tal van andere gezondheidsproblemen. Hoewel het meeste onderzoek daarnaar nog in de kinderschoenen staat tekent zich al een heilzame werking af bij astma, tandvleesaandoeningen, leeftijdsgebonden maculadegeneratie (een aandoening van het netvlies), ziekten van het zenuwstelsel en zelfs osteoporose (botontkalking)^20,21.

Joanna Evans

¹J Natl Cancer Inst, 1995; 87: 1767-1776
²Int J Cancer, 2005; 113: 1010-1014
³Exp Biol Med [Maywood], 2002; 227: 852-859
⁴Nutr Hosp, 2007; 22: 565-572
⁵Cancer Causes Control, 2007; 18: 1065-1076
⁶J Am Diet Assoc, 2009; 109: 656-667
⁷Ann Epidemiol, 2009; 19: 512-518
⁸Molecules, 2010; 15: 959-987
⁹Neurol India, 2010; 58: 20-23
¹⁰Prostate Cancer Prostatic Dis, 2009; 12: 325-332
¹¹J Natl Cancer Inst, 2003; 95: 1578-1586
¹²J Nutr, 2003; 133: 2336-2341
¹³Arch Latinoam Nutr, 2009; 59: 120-127
¹⁴Am J Clin Nutr, 2003; 77: 133-138
¹⁵Cardiovasc Drugs Ther, 2009; 23: 145-151
¹⁶Am Heart J, 2006; 151: 100
¹⁷J Agric Food Chem, 2007; 55: 6475-6481
¹⁸J Nutr, 2001; 131: 1449-1451
¹⁹Int J Vitam Res, 2005; 75: 54-60
²⁰Annu Rev Food SAci Technol, 2010; 1: 189-210
²¹Exp Biol Med [Maywood], 2002; 227: 845-851

Die verlaging ligt voor vitaminen maar liefst rond 30 procent en bij calcium zelfs rond 40 procent. Wel is doorslaggevend dat men de goede gewoonte ontwikkelt de supplementen dagelijks te nemen en gedurende langere tijd.

‘Het effect is geen direct effect: je kunt niet vandaag een vitamine nemen en morgen een verlaagd kankerrisico hebben’, legt dr. Jaime Matta uit, één van de onderzoekers van de Ponce School of Medicine in Puerto Rico.

BRON: Presentatie op de 101ste jaarlijkse bijeenkomst van de American Association for Cancer Research van 17-21 april 2010 in Washington DC